Roomboter? Vet joh!

web boterBen ik helemaal gek geworden door roomboter als onderwerp van mijn 3de blog te nemen? Want roomboter vinden we vooral lekker, maar gezond?
Ik houd persoonlijk niet zo van samenzweringstheoriën, maar waar het de roomboter betreft heb ik toch wel een beetje het gevoel dat de margarine-industrie een hele dikke vinger in het kuipje heeft gehad bij het in een kwaad daglicht plaatsen van roomboter…
De slechte reputatie van roomboter heeft vooral te maken met de slimme marketingscampagnes van de margarineproducenten vanaf de jaren ‘60. Terwijl margarine in die tijd vol zat met de ongezonde transvetzuren ontstaan uit gehard plantaardig vet! Nadat de effecten van transvetzuren op hart- en vaatziekten in de openbaarheid kwamen, stapte de margarine-industrie in Nederland in de jaren negentig over op een productieproces waarbij minder dan 1% transvetzuur wordt gevormd. Maar ondertussen wordt gehard plantaardig vet nog wel steeds gebruikt in de meeste koek- en banketproducten.

Maar voordat ik je ga vertellen waarom roomboter zelfs beter voor je gezondheid is eerst iets over de achtergrond en geschiedenis.

(Room)boter

Boter is de gekarnde room van melk. Roomboter is eigenlijk een pleonasme, aangezien boter altijd van room gemaakt wordt. De productnaam boter moet ten minste 82% melkvet bevatten, anders mag het geen boter heten. Daarom wordt bijvoorbeeld het Engelse peanut butter niet vertaald als pindaboter, maar als pindakaas. Door margarine boter te noemen zijn we dus eigenlijk in overtreding… 😉

Roomboter, ouder dan de weg naar Rome!

De oorsprong van boter gaat duizenden jaren terug toen onze voorouders begonnen met het domesticeren van dieren. De eerste schriftelijke verwijzing naar boter werd gevonden op een 4500-jarige kalksteen tablet die illustreerde hoe boter werd gemaakt.

In India vormt ghee, een vorm van geklaarde boter, een belangrijk onderdeel van de dagelijkse voeding. Als een symbool van zuiverheid is het al duizenden jaren een waardig offer aan de goden.

Ook in de Bijbel is er een verwijzing naar boter als Abraham boter en melk van een kalf aanbiedt aan de drie engelen die aan hem verscheen op de vlakten van Mamre. (Genesis VIII vers 8: “En hij nam boter en melk, en het kalf, dat hij toegemaakt had, en hij zette het hun voor, …”).

Kortom: het gebruik van roomboter is ouder dan de weg naar Rome! 😉

Bad guy, good guy

Maar op de één of andere manier is roomboter verworden tot de ‘bad guy’ in de strijd tegen overgewicht en hart- en vaatziekten. Verzadigde vetten zijn slecht voor onze aderen is de boodschap en massaal zijn we overgegaan op smeerbare, fabrieksmatig geproduceerde margarine of liever zelfs halvarine op onze boterhammetjes…

En dat is vreemd, want als je je even verdiept in de statistieken van het botergebruik dan zie je het volgende:

  • Hart-en vaatziekten waren aan het begin van de vorige eeuw zeldzaam. Amerikaanse cijfers geven aan dat rond 1900 de gemiddelde Amerikaan 18 pond roomboter per persoon consumeerde;
  • Begin jaren ’60 waren hart- en vaatziekten doodsoorzaak nummer één. Het roombotergebruik was tegen die tijd echter drastisch afgenomen: nog slechts 4 pond in 1960…

Het is dan ook nooit bewezen dat je hartproblemen krijgt en te dik wordt van roomboter en niet van margarine. Door de massale promotie van (goedkopere …) plantaardige vetten zijn we echter massaal margarine gaan gebruiken. En niet zonder gevolgen… Margarine is rijk aan linolzuur (LA), een omega-6 vetzuur dat essentieel is. Essentieel wil zeggen dat ons lichaam het niet zelf kan maken, hoewel we het wel nodig hebben en dat het dus uit onze consumptie moet komen. Bingo! Linolzuur werd als ‘good guy’ door de voedselindustrie ons leven ingeslingerd. Niet alleen als smeersel op ons brood, maar ook verwerkt in veel van onze kant-en-klare voeding (wie bakt er nog zelf zijn cake en koekjes? En doe je dat dan met margarine of roomboter?) In de afgelopen decennia is linolzuur dan ook zwaar oververtegenwoordigd geraakt in onze voeding. Internationaal vetzuurspecialis dr. Mary Enig geeft aan dat veel linolzuur hartinfarcten uit kan lokken. Ook worden tal van andere aandoeningen waaraan onstekingsprocessen en afwijkingen van het immuunsysteem ten grondslag liggen, toegeschreven aan een te hoog omega-6 gebruik. Denk daarbij aan astma, reuma en kanker. Andere internationale wetenschappelijke ‘vetexperts’ bevestigen haar in haar zienswijze.

Wat we dan ook zien is dat hoewel sinds de vroege jaren 1970 het gemiddeld verzadigd vet gebruik aanzienlijk gedaald, het aantal patiënten dat lijdt aan obesitas, diabetes en hartziekten alleen maar is gestegen! Je begrijpt dat roomboter hierin helemaal geen rol gespeeld kan hebben en wat mij betreft kan het daarom terug op ons dagelijks menu.

Nu wil ik niet zover gaan dat ik jullie adviseer om alleen nog maar roomboter te gebruiken als vet bij de bereiding van je maaltijd of op je brood. Ik ben nl. een groot voorstander van het opnemen van een verscheidenheid aan gezonde oliën en vetten in je eetpatroon. Samen werken ze als een team om je lichaam te voorzien van essentiële vetzuren voor een lange levensduur, hormoonbalans, gezondheid van het hart, scherp zicht, een gezonde huid en energie. De prachtige verscheidenheid van oliën en vetten op je (dagelijks) menu bevat daarbij zeker ook (room)boter. Onderstaand geef ik je 20 goede redenen, want (room)boter:

  1. Is rijk aan de meest goed opneembare vorm van vitamine A die noodzakelijk is voor de schildklier en gezondheid van de bijnier.
  2. Bevat laurinezuur, belangrijk bij de behandeling van schimmelinfecties en candida.
  3. Bevat lecithine, essentieel voor het cholesterol metabolisme.
  4. Bevat anti-oxidanten die beschermen tegen schade door vrije radicalen.
  5. Heeft anti-oxidanten die beschermen tegen verzwakking van slagaders.
  6. Is een groede bron van vitamine E, dat een rol speelt bij de aanmaak van rode bloedcellen en het in stand houden van spier- en andere weefsels.
  7. Is een goede bron van vitamine K, belangrijk voor de bloedstolling en de botstofwisseling.
  8. Is een zeer rijke bron van het vitale mineraal selenium (waaraan wij in Nl. een tekort hebben).
  9. Bevat verzadigde vetten die sterke anti-tumor- en anti-kanker eigenschappen bezitten.
  10. De vetzuren in boter zijn, in tegenstelling tot andere dierlijke en plantaardige vetten, vooral vetzuren met korte ketens. Die zijn licht verteerbaar en hebben een gunstige werking in de darm. Een van deze vetzuren betreft boterzuur, ook wel gebruikt voor darmspoelingen bij patiënten met Collitus Ulcerosa en de ziekte Crohn. Boterzuur wordt overigens voornamelijk door de darm zelf aangemaakt ter bescherming van het darmslijmvlies.
  11. Bevat geconjugeerd linolzuur, dat een krachtige anti-kanker middel is, een spierbouwer en een immuniteitsbooster
  12. Bevat Vitamine D, essentieel voor absorptie van calcium.
  13. Beschermt tegen tandbederf.
  14. Is een bron van jodium in zeer absorbeerbare vorm.
  15. Kan de vruchtbaarheid bij vrouwen bevorderen. 
  16. Is een bron van snelle energie en wordt niet opgeslagen in het lichaamseigen vetweefsel.
  17. Is een bron van cholesterol dat essentieel is voor de hersenen van kinderen en de ontwikkeling van het zenuwstelsel. (Over good- en bad guys gesproken, ook cholesterol is ten onrechte in een kwaad daglicht gesteld! Maar daarover vast nog wel eens meer in een ander blog…) 
  18. Bevat arachidonzuur (AA) die een rol speelt in de hersenfunctie en een essentieel onderdeel van de celmembranen vormt.
  19. Beschermt tegen maag-darminfecties, met name bij de kleintjes of de ouderen onder ons.
  20. Is gewoon erg lekker! 😉

Roomboter op het menu

Hoewel ik hierboven een juigend betoog heb gehouden voor het gebruik van roomboter, wil ik je toch adviseren matig te blijven met roomboter. Eet je brood, smeer dan dun roomboter in plaats van margarine. En voor een feestje zou eens zelf kruidenboter kunnen maken in plaats van de kant-en-klare versie van de supermarkt. Verse kruiden smaken toch ook veel beter en je kunt er eindeloos mee combineren!

Enkele suggesties:

Basiskruidenboter

100 gram ongezouten roomboter, op kamertemperatuur

Bosje bieslook fijngesneden

Bosje peterselie, fijngesneden

1 teentje knoflook, geperst

1 theelepel citroensap

1 theelepel vergemalen zwarte peper

1 theleepel grof zeezout

Italiaanse kruidenboter

100 gram ongezouten roomboter, op kamertemperatuur

Bosje basilicum fijngesneden

4 cherry tomaatjes, zonder de zaden, zeer fijngesneden

1 teentje knoflook, geperst

½ theelepel vergemalen zwarte peper

25 gram zeer fijn geraspte Parmezaanse kaas.

Engelse kruidenboter

100 gram ongezouten roomboter, op kamertemperatuur

Bosje munt, fijngesneden

Zest, geraspte schil, van 1 citroen.

1 theelepel citroensap

½ theelepel vergemalen zwart zout

½ theelepel grof zout


Knoflook kruidenboter

100 gram ongezouten roomboter

½ theelepel Worcestershire sauce

3 teentjes knoflook, geschild en gepureerd

1 mespunt versgemalen witte peper

½ theelepel zout: fleur de sel zout


Provençaalse kruidenboter

100 gram ongezouten roomboter

1 theelepel verse thijmblaadjes, fijngesneden

1 theelepel rozemarijnblaadjes, fijngesneden

1 theelepel marjoleinblaadjes, fijngesneden

½ theelepel lavendelbloemen

1 theelepel fleur de sel zout

Zorg dat de boter op kamertemperatuur is. Mix de ingrediënten heel goed met een vork.

Vervolgens kun je de boter in een kuipje doen of draai de boter in stuk plastic tot een soort worstvorm. Laat de boter weer koelen in de koelkast.

Was dit verhaal waardevol voor je, aarzel dan niet ‘m te ‘delen’ via Facebook.

En wil je niets missen van mijn blog, schrijf je dan NU in als volger van mijn blog (linksboven) en je gezondheid zal je dankbaar zijn!