(Kinderen en) overgewicht, een kwestie van (op)voeding?

Begin dit jaar ben ik afgestudeerd als orthomoleculair therapeut. Voor de opleiding heb een scriptie moeten schrijven. Het onderwerp van mijn scriptie was “Kinderen en overgewicht” met als subtitel “een kwestie van (op)voeding?”.

“Kinderen en overgewicht” is een onderwerp dat mij na aan het hart ligt. Als moeder van drie jonge kinderen (op dit moment in de leeftijd van 9, 7 en 5 jaar) maak ik mij namelijk zorgen. Niet omdat mijn kinderen te dik zíjn, maar omdat ik wil voorkomen dat zij te dik wórden. Ik zie namelijk om mij heen dat kinderen dikker worden, vooral rond hun middel. En wat ik in mijn eigen omgeving waarneem, blijkt helaas een wereldwijde trend. Overgewicht bij kinderen is letterlijk en figuurlijk een groeiend probleem.

Ook de media hebben dit probleem ontdekt en storten zich massaal op angstaanjagende doemscenario’s van een leven getekend door hart- en vaatziekten en suikerziekte. Ook de oorzaak van alle ellende is voor velen al volstrekt duidelijk: kinderen bewegen niet meer, zitten de hele dag achter de computer of televisie en eten chips, snoep en fastfood. En de oplossing ligt dus ook voor het grijpen: hupsakee op de fiets naar school, meld je aan bij een sportclub en eet braaf je boterhammetjes en groentes zoals mama het je heeft gevraagd.

Was het maar zo eenvoudig… Reguliere oplossingen gaan echter voorbij aan een heel belangrijk punt: kinderen willen niet te zwaar zijn. Geen ouder is zorgeloos als het weet dat het gewicht van zijn of haar kind schadelijk is voor de gezondheid. De meeste ouders doen echt hun best om goed en gezond te eten. En de meeste kinderen gaan naar een sportclub en doen mee met gym op school. Toch groeien de buikjes…
Moeten ouders dan voortaan maar overal nee op zeggen? Geen koek, geen chips, alleen nog maar lightprodukten, een tijdklok op de computer en een regenjas en regenlaarzen aanschaffen om de kinderen ondanks de regen toch naar buiten te ‘schoppen’?

Overgewicht ontstaat omdat energie-inname en energie-gebruik uit balans zijn. Daar is iedereen het over eens. Het RIVM[i] stelt dat voor 90% van de 2-jarige kinderen die op 6-jarige leeftijd overgewicht hadden ontwikkeld of behouden, dit te voorkómen was geweest door dagelijks 75 kcal minder in te nemen dan te verbruiken. Dit komt overeen, zo stellen zij, met 1 glas limonade of 35 tot 40 minuten lopen.
Het probleem van overgewicht is echter niet alleen op te lossen door het tellen van calorieën. Dat is ook absoluut niet iets wat we onze kinderen willen aanleren. De herintroductie van de methode ‘Streepje Slank’ (populair onder lezeressen van de Margriet in de jaren ‘80/ ’90) zou ertoe leiden dat een appel van ca. 68 kCal[1] wordt ingeruild voor 17 gram snoepjes[2]. De energetische waarde hiervan is immers gelijk?

Indien we daadwerkelijk iets willen doen aan overgewicht, dan is het essentieel dat wij ons realiseren dat overgewicht ontstaat door een onbalans tussen onze genen en de omgeving waarin wij leven. Een onbalans dus tussen “Nature” en “Nurture”. Een onbalans tussen wat een kind krijgt aangeboden en waar het lichaam van een kind om vraagt. En dit gaat verder dan een onbalans in energetische waarde.

Om dit te begrijpen is het handig een beter inzicht te hebben in de controlemechanismen die ervoor moeten zorgen dat de energie-inname en energiebesteding met elkaar in evenwicht zijn. De komende tijd wil ik hieraan aandacht besteden in mijn blog. Zo zal ik in het eerstvolgende blogs ingaan op ‘hoe’ de energiebalans wordt bepaald en gereguleerd. In vervolg hierop plaats ik het functioneren van de energiebalans in het licht van de evolutie van de mens, waarbij de ‘waarom’ vraag uitgangspunt is. Daarmee wil ik duidelijk maken dat het focussen op enkel en alleen de energetische waarde van voeding, gemeten in kJ of kCal, geen oplossing zal bieden voor het probleem van overgewicht. Wanneer je begrijpt waarom ons lichaam reageert zoals het reageert begrijp je ook beter waarom bepaalde keuzes beter of slechter zijn dan andere keuzes.
Tot slot zal ik enkele blogs wijden aan de keuzes die wij hebben. Een thema waar ik overigens nog vele blogs mee vol kan schrijven…

Wil je niets van mijn blog missen? Schrijf je dan NU in op het volgen van mijn blogs. Linksboven aan deze pagina kun je je e-mailadres achterlaten. Vergeet ook niet om deze blog te delen via Facebook als je deze informatie interessant vindt voor je facebook-vrienden!


[1] Bron: Voedingswaardetabel: 1 portie appel van ca 125 gram
[2] Bron: Voedingswaardetabel: 1 portie gemiddelde snoepjes á 5 gram levert 20 kCal


[i] RIVM rapport 350020002/2006 “Overgewicht bij jonge kinderen en volwassenen: kwantificeren van de kloof tussen energieinneming en energieverbruik”