Een slaapverwekkend verhaal…

web zzzzzRegelmatig hoor ik dat mensen met slaapproblemen kampen. Ze komen ’s avonds slecht in slaap en liggen uren wakker. Of ze worden bijna elke nacht tussen 3 en 4 uur wakker en kunnen de slaap niet meer vatten (het doorslaapprobleem). Een derde groep wordt ’s morgens te vroeg wakker en kan ook niet meer slapen.
We kennen allemaal wel het gevoel van een slechte nacht. Je voelt je brak, functioneert niet zoals je zou willen, je tenen zijn misschien wat langer dan anders en er lijken wel of er watten in je hoofd zitten.

We weten niet precies waarom, maar deskundigen zijn het er over eens dat een goed slaappatroon van cruciaal belang is voor een goede gezondheid. De Amerikaanse slaaponderzoeker Allan Rechtschaffen heeft hierover eens gezegd: ‘Wanneer je ongeveer een derde deel van je tijd in een zeer kwetsbare toestand doorbrengt (praktisch verlamd en met amper zintuiglijke activiteit), dan moet deze periode wel nut hebben, anders is het de grootste fout in de geschiedenis van de evolutie.’

Instabiele bloedsuikerspiegel

Wanneer je slecht slaapt is het dus zaak om de oorzaak hiervan te vinden. En een van die oorzaken zou wel eens kunnen liggen in een instabiele bloedsuikerspiegel. De bloedsuikerspiegel (of beter bloedglucosespiegel) is de maat voor de hoeveelheid glucose in het bloed. Wanneer je iets eet, stijgt je bloedsuikerspiegel als gevolg van de hoeveelheid glucose die uit de voeding in je bloed komt. Hoeveel glucose er in het bloed komt en hoe snel dat gebeurt, is afhankelijk van wat je eet. Bij suikerrijke produkten heel snel, bij bijv. groentes heel geleidelijk.

Alle cellen in het menselijk lichaam gebruiken glucose als energiebron. Zo ook onze hersenen, die kunnen zelfs alleen energie uit glucose halen (en niet uit vetten, zoals alle andere cellen in ons lichaam). Om er zeker van te zijn dat onze hersenen altijd zeker zijn van constante stroom van glucosetoevoer, moet de bloedglucosespiegel zo stabiel mogelijk zijn. Daarvoor zorgt het hormoon insuline. Zodra er glucose in het bloed wordt gesignaleerd komt insuline in actie om de cellen te stimuleren de glucose op te nemen, zodat de bloedsuikerspiegel niet te hoog wordt. Hebben de cellen voldoende glucose, dan zorgt insuline ervoor dat de glucose wordt omgezet in glycogeen dat geschikt is om op te slaan in de spieren en de lever. Zijn deze reservevaten vol, dan zorgt insuline ervoor dat glucose wordt omgezet in vet en opgeslagen in je vetreserves (met name de buik). Daalt de glucosespiegel in het bloed, dan moet insuline zich terugtrekken zodat het lichaam wordt gestimuleerd om glucogeen uit de reservevoorraden weer om te zetten in glucose. Insuline is dus bedoeld om de bloedsuikerspiegel zo stabiel mogelijk te houden. Raak dat uit balans, dan worden diverse processen ernstig verstoord.

Geluks-, slaap- en stresshormonen

So far een lesje over de bloedglucosespiegel. Maar wat heeft dat nu te maken met slaapproblemen?

Wel nu, één van de processen die ernstig verstoord kan raken door een instabiele bloedglucosespiegel is de aanmaak van serotonine in de hersenen. Een serotonine-tekort in de hersenen heeft tot gevolg dat de overgang van de niet-REM naar de REM-slaap niet goed verloopt. Dan wordt je dus wakker.

Daarnaast wordt uit serotonine het slaaphormoon melatonine gemaakt. Melatonie regelt het dag- en nachtritme. Zodra het donker wordt maakt het lichaam melatonine aan uit. Dit omzettingsproces wordt echter geblokkeerd door…, daar komt-ie weer, een sterk schommelende bloedsuikerspiegel! Je lichaam krijgt dus niet het signaal dat het moet gaan slapen en blijft lekker wakker…

Een ander probleem is het stress-hormoon cortisol. Wanneer je bloedsuikerspiegel namelijk heel snel stijgt, zal het daarna ook heel snel dalen. En dat snelle dalen ervaart je lichaam als stress (‘help! een dreigend glucosetekort!’) en dus haalt je lichaam het stresshormoon cortisol uit de kast. Cortisol is bedoeld als reservemechanisme om je bloedsuiker op peil te houden. In een normale cyclus maakt het lichaam vanaf een uur of 2 langzaam maar zeker cortisol aan om ergens tussen 6 en 8 uur op z’n hoogste niveau te staan. Dat is het moment dat je lichaam het tijd vindt worden om je wakker te schudden. Bij een verstoorde bloedsuikerspiegel en een daardoor verstoord cortisol-mechanisme kan dat dus wel eens een paar uurtjes eerder gebeuren…

En nu…

Wanneer jij problemen hebt met slapen, dan raad ik je dus aan om eens goed naar je voedingspatroon te kijken. Wat eet jij de laatste uren voor je gaat slapen? Het algemene advies is om vanaf ca 20 uur niets meer te eten. Wil je toch iets eten, eet dan wat vetten of eiwitten zoals een handje ongebrande noten of een gekookt eitje en laat de snelle koolhydraten (suikerrijk, granen, chips) staan.

Het kan best zijn dat je vroeger nooit last had van slaapproblemen en dat je toch ’s avonds van alles in je mond kon stoppen zonder dat je hiervoor werd afgestraft. Realiseer je echter dan dat dit soort verstorende processen niet van de ene op de andere dag ontstaan. Het lichaam is heel lang in staat om alle verstoringen op te vangen. Het is er niet blij mee, maar hé het is jong en flexibel! Maar naarmate we ouder worden, en al langer roofbouw plegen op al die processen, wordt dat wel steeds moeilijker. En dat is het moment waarop je dat gaat merken. En dan heb je maar één keuze: doe je er iets aan of niet? Ga je naar je lichaam luisteren?

Weet je niet precies wat je moet doen of wil je weten hoe het met jouw hormoonhuishouding is gesteld? Neem dan eens contact met mij op. Samen kunnen we dan bekijken of ik je kan helpen bij je zoektocht naar een gezond slaappatroon!

Vond je deze blog waardevol en denk je dat anderen er ook iets aan hebben? Deel dit dan door middel van de social media knoppen die je hieronder vindt. Bij voorbaat dank!